Xi lanh thủy lực bị tụt tải, trôi cần: phân biệt rò trong, rò ngoài, lỗi van

Cần xi lanh tụt xuống khi đang giữ tải có ba nguyên nhân hoàn toàn khác nhau: dầu rò trong qua piston, dầu rò ngoài qua gioăng cần, hoặc van không giữ. Ba thứ này cần ba cách xử khác nhau — và có một phép thử đơn giản tách được chúng trước khi tháo bất cứ thứ gì.

Xi lanh giữ tải bằng cách nào?

Khi cần đã ra tới vị trí và van đóng lại, dầu ở khoang chịu tải bị nhốt — tải không tụt được vì chất lỏng không nén lại đáng kể, miễn là dầu không có đường nào thoát ra. Suy ra: tụt tải luôn có nghĩa dầu đang tìm được một đường thoát. Đúng ba đường: qua piston sang khoang bên kia (rò trong), ra ngoài không khí qua gioăng cần (rò ngoài), hoặc ngược về thùng dầu qua van (van không giữ — xem cơ chế chi tiết tại van xả, van một chiều không giữ áp).

Phép thử tách 3 nguyên nhân — làm trước khi tháo bất cứ thứ gì

Đây là thứ hay bị làm ngược: nhiều ca tháo nguyên xi lanh, thay hết gioăng, lắp lại vẫn tụt — vì nguyên nhân thật nằm ở van. Bước 2 chỉ tốn vài phút và loại được cả một buổi tháo lắp.

Rò trong — vì sao không thấy giọt dầu nào mà vẫn tụt?

Gioăng piston mòn hoặc xước khiến dầu từ khoang áp cao len sang khoang áp thấp ngay bên trong xi lanh — dầu không ra khỏi hệ thống nên không có giọt nào để thấy. Dấu hiệu đi kèm: tụt đều và chậm, không phụ thuộc việc vừa thao tác van hay chưa; cần ra chậm hơn bình thường khi làm việc dù bơm vẫn khỏe; xi lanh nóng lên bất thường ở vùng thân (dầu qua khe hẹp sinh nhiệt). Nguyên nhân gốc: dầu bẩn mài mòn gioăng, lòng xi lanh bị xước (hạt cứng lọt vào, hoặc cần bị va đập làm biến dạng), gioăng lão hóa do nhiệt, hoặc lắp sai chiều gioăng khi sửa lần trước. Xước lòng xi lanh mới là hỏng thật— thay gioăng mà không xử lòng xi lanh thì gioăng mới sẽ mòn lại nhanh, đây là lý do phổ biến nhất khiến "vừa thay gioăng xong đã tụt lại".

Rò ngoài — dễ thấy nhất, nhưng đừng dừng ở việc thay gioăng

Dầu ra ngoài qua gioăng cần ở cổ xi lanh, thấy được bằng mắt nên ít khi chẩn sai. Nhưng gioăng cần hiếm khi tự hỏng — nó thường là nạn nhân: cần bị xước hoặc rỗ khiến mỗi hành trình lại cứa vào gioăng (thay gioăng mà không xử cần thì hỏng lại), phớt gạt bụi hỏng khiến bụi bám vào cần bị kéo vào trong đóng vai giấy nhám, cần bị cong khiến gioăng chịu lực lệch một phía và mòn vẹt một bên, hoặc tải lệch tâm khiến cần luôn tì về một hướng. Thấy rò cổ cần: kiểm bề mặt cần trước, gioăng sau — vuốt tay dọc cần (khi không có áp), cảm nhận được gờ, rỗ, hoặc chỗ nhám là đã có câu trả lời.

Xi lanh nào trong danh mục chạy bằng bơm rời?

Trả lời được câu này mới biết bài áp cho thiết bị nào, và cũng cho thấy vì sao hành trình ngắn làm rò nhỏ biểu hiện rõ hơn — cùng một lượng dầu rò, cần hành trình 10 mm tụt hết phần trăm hành trình lớn hơn hẳn cần hành trình 250 mm:

Hai dòng kích lùn cho thấy rõ nhất điều nói ở đầu mục: HHYG-10B có dung tích dầu 16 cm³ cho hành trình 10 mm, nên một lượng dầu rò rất nhỏ đã ăn hết một phần đáng kể hành trình — trong khi cùng lượng đó gần như không thấy trên máy uốn ống hành trình 250 mm. Đó cũng là lý do không nên đánh giá "tụt bao nhiêu là nhiều" bằng cảm giác giữa các thiết bị khác nhau. Toàn bộ nhóm kích, cảo, nâng hạ và cảo vam thủy lực đang phân phối đều dùng cấu hình xi lanh chạy bơm rời như bảng trên.

Sau khi sửa: kiểm cho đúng, đừng kiểm bằng cảm giác

Xả hết khí trong xi lanh trước khi đánh giá — khí còn trong hệ thống làm cần nhún và tụt giả, dễ tưởng gioăng còn hỏng. Chạy hết hành trình vài lần không tải, nghe tiếng, xem cần đi có đều không. Giữ tải và quan sát, không kết luận trong vài giây — rò trong biểu hiện chậm. Lau khô toàn bộ cổ cần rồi mới đánh giá rò ngoài — dầu cũ đọng lại dễ bị đọc nhầm thành rò mới.

An toàn: bài này liên quan thao tác với tải đang treo. Luôn xả áp an toàn trước khi tháo lắp, không đứng dưới tải, và không dùng xi lanh làm cữ chặn ở cuối hành trình khi không được thiết kế cho việc đó.

Xi lanh tụt tải, trôi cần gặp nhiều nhất ở các dòng kích thủy lực giữ tải trong thời gian dài — xem thêm cách chọn kích đúng tải trọng để tránh chọn máy sát ngưỡng, dễ lộ rõ hiện tượng tụt tải hơn.

Bài viết liên quan

Cùng họ cơ cấu nâng, đọc thêm nếu chưa chắc lỗi nằm ở đâu: Kích thủy lực không lên, xì dầu, rò rỉ , Bơm thủy lực không lên áp, lên áp rồi tụt (nếu nghi ngờ phía nguồn áp thay vì đầu công tác), hoặc palăng không lên tải, tuột tải, kẹt xích (thiết bị nâng cơ khí khác, không dùng xi lanh).

Câu hỏi thường gặp