Bơm thủy lực không lên áp, lên áp rồi tụt: khoanh vùng lỗi
Trước khi kết luận bơm hỏng, cần loại trừ ba thứ không phải hỏng hóc: đặc tính chuyển cấp của bơm 2 cấp, ngưỡng áp khởi động của bơm điện, và ghép sai kiểu bơm với đầu công tác. Sau đó mới tách đôi hệ thống để biết lỗi thuộc bơm hay thuộc đầu công tác.
1. Bơm nhẹ tay mà đầu công tác gần như không tiến — có phải mất áp?
Đây là hiện tượng bị chẩn đoán sai nhiều nhất ở bơm tay 2 cấp. Cấp áp thấp cho lưu lượng lớn mỗi nhát để đi nhanh hành trình không tải, đến khi tải tăng thì bơm chuyển sang cấp áp cao với lưu lượng nhỏ hơn nhiều — nên ty đầu công tác tiến rất chậm dù bơm vẫn làm việc đúng. Bảng dưới cho thấy mức chênh lệch thật giữa hai cấp của từng model:
| Bơm | Lưu lượng áp thấp / áp cao | Dung tích dầu | Nguồn thông số |
|---|---|---|---|
| IZUMI HP-700A (bơm tay) | 10,5cc / 1,5cc mỗi nhát | 710cc | Trang chính hãng izumi.maxell.co.jp |
| OPT H-C (bơm tay) | 13cc / 2,8cc mỗi nhát | 2500cc | thuyluctoancau.com và vhcorp.com.vn (2 nguồn khớp) |
| TAC CFP-800-1-D (bơm chân) | 1,3 / 2,3 lít/phút | 400cc | Trang chính hãng tachydraulic.com |
| TLP HHB-630A (bơm điện) | 5 / 0,7 lít/phút | 8 lít | vhcorp.com.vn |
Cách kiểm nhanh: nếu bơm chuyển sang "nhẹ tay" đúng lúc đầu công tác bắt đầu chạm vật liệu (tải tăng) thì đó là chuyển cấp bình thường, cứ bơm tiếp cho tới hết hành trình. Nếu bơm nhẹ tay ngay từ khi chưa có tải thì mới là dấu hiệu bất thường. Muốn hiểu rõ cách hai thông số này quyết định việc chọn máy, xem chọn bơm thủy lực theo áp suất và lưu lượng.
2. Bơm điện chạy mà hệ thống không lên áp — kiểm gì trước?
Motor chạy không có nghĩa hệ đã tạo áp: nếu van tay gạt đang để đường dầu thông về bình thì dầu chỉ tuần hoàn. Ba mục kiểm theo thứ tự: vị trí van tay gạt, mức dầu trong bình, và ngưỡng áp khởi động của chính bơm — dòng TLP HHB-630A được nhà phân phối ghi áp suất tối đa 700bar kèm áp tối thiểu khởi động 20bar. Với bản 2 vòi ra dầu như TLP HHB-630B, thêm một khả năng nữa: đang gạt van của vòi không có đầu công tác nối vào. Nếu đã loại trừ hết mà áp vẫn không lên, xem tiếp phần khoanh vùng ở mục 4 trước khi tính tới thay phụ tùng theo phụ tùng bơm thủy lực. Toàn bộ model trong nhóm bơm điện thủy lực đều cần nguồn điện ổn định — nguồn điện yếu ở công trường cũng làm motor chạy không đủ vòng.
3. Ghép sai kiểu bơm với đầu công tác: đơn tác dụng hay tác dụng kép?
Một nhóm "sự cố" không phải hỏng hóc: bơm đơn tác dụng chỉ cấp dầu cho chiều đẩy, nên đầu công tác cần điều khiển cả hai chiều đẩy-rút sẽ không rút về được và rất dễ bị hiểu là kẹt. IZUMI HP-700A được trang chính hãng ghi là bơm đơn tác dụng, phù hợp kìm ép cos và đầu đục lỗ — loại chỉ cần lực đẩy một chiều. Ngược lại TAC CFP-800-1-D là bơm tác dụng kép với van 4 chiều 3 vị trí, điều khiển được cả hai chiều bằng cần gạt. Trước khi kết luận đầu công tác kẹt, hãy đối chiếu lại kiểu bơm đang dùng — và nếu cần đổi bơm, xem toàn bộ bơm tay thủy lực để chọn đúng kiểu tác dụng thay vì đúng áp suất mà sai công năng.
4. Lỗi ở bơm hay ở đầu công tác — tách đôi hệ thống thế nào?
Khi đã loại trừ ba nhóm trên, cách rẻ nhất để khoanh vùng là tách đôi: xả áp, tháo đầu công tác khỏi ống, rồi cho bơm làm việc không tải theo hướng dẫn hãng. Bơm tạo áp bình thường khi rời đầu công tác thì hướng nghi ngờ chuyển sang đầu công tác hoặc khớp nối/ống; bơm vẫn không lên áp khi đã tháo rời thì lỗi nằm ở bơm. Nếu điểm nghi ngờ là đường dầu và khớp nối, cách khoanh vùng theo từng vị trí rò nằm ở bộ ép cos thủy lực rò dầu, xì dầu. Với hiện tượng "lên áp rồi tụt" khi đang giữ tải, dấu hiệu và cách xử lý ở phía đầu công tác dạng kích đã mô tả tại kích thủy lực không lên, xì dầu, rò rỉ. Một yếu tố nền dễ bỏ sót: dùng sai độ nhớt dầu làm van hoạt động không đúng, xem chọn dầu thủy lực theo độ nhớt. Nếu đã tách đôi và vẫn nghi ngờ chính van bên trong bơm, xem cơ chế chi tiết tại van xả, van một chiều không giữ áp.
5. Ty dừng giữa hành trình mà bơm không nặng thêm — đủ dầu chưa?
Trường hợp này thường không phải lỗi bơm mà là bình dầu không đủ cho trọn hành trình của đầu công tác. Chênh lệch dung tích giữa các model rất lớn — 400cc của bơm chân TAC so với 2500cc của OPT H-C — nên cùng một đầu công tác xi-lanh lớn có thể chạy trọn hành trình với bơm này và cạn dầu giữa hành trình với bơm kia. Cách tính đúng dung tích cần thiết nằm ở chọn bơm thủy lực theo dung tích bình dầu. Nếu kết luận cuối cùng là phải đổi bơm, các yếu tố ảnh hưởng chi phí nằm ở giá bơm thủy lực, và toàn bộ nhóm bơm thủy lực liệt đủ các kiểu bơm tay, bơm chân và bơm điện đang phân phối.
Bài viết liên quan
Câu hỏi thường gặp
Bơm tay tự nhiên nhẹ tay và đầu công tác gần như không tiến nữa, có phải mất áp?+
Thường là ngược lại: bơm đã tự chuyển sang cấp áp cao. Bơm tay 2 cấp cho lưu lượng lớn ở cấp áp thấp để đi nhanh hành trình không tải, rồi giảm lưu lượng khi tải tăng — ví dụ IZUMI HP-700A ghi 10,5cc mỗi nhát ở áp thấp và 1,5cc mỗi nhát ở áp cao theo trang chính hãng. Ở cấp áp cao, mỗi nhát bơm chỉ đẩy được lượng dầu rất nhỏ nên ty tiến rất chậm, dễ bị hiểu là bơm hỏng.
Bơm điện chạy nghe rõ tiếng motor mà hệ thống không lên áp thì kiểm gì trước?+
Kiểm van xả/van tay gạt đã ở đúng vị trí chưa, mức dầu trong bình, và ngưỡng áp khởi động của chính bơm. Một số bơm điện cần áp tối thiểu để bắt đầu làm việc — TLP HHB-630A được nhà phân phối ghi áp suất tối đa 700bar và tối thiểu khởi động 20bar. Motor chạy không đồng nghĩa hệ đã tạo áp: nếu đường dầu đang thông về bình qua van thì áp sẽ không lên.
Làm sao biết lỗi ở bơm hay ở đầu công tác?+
Tách đôi hệ thống: xả áp, tháo đầu công tác khỏi ống, rồi cho bơm làm việc không tải theo hướng dẫn hãng và quan sát bơm có tạo áp được hay không. Nếu bơm tạo áp bình thường khi rời đầu công tác thì hướng nghi ngờ chuyển sang đầu công tác hoặc khớp nối; nếu bơm vẫn không lên áp khi đã tháo rời thì lỗi nằm ở bơm.
Bơm đơn tác dụng dùng cho xi-lanh tác dụng kép được không?+
Không — ghép sai kiểu là nguyên nhân hay bị hiểu thành hỏng máy. Bơm đơn tác dụng chỉ cấp dầu cho chiều đẩy, ví dụ IZUMI HP-700A được trang chính hãng ghi là single acting, phù hợp đầu công tác chỉ cần lực đẩy một chiều như kìm ép cos, đầu đục lỗ. Thiết bị cần điều khiển cả hai chiều đẩy-rút phải dùng bơm tác dụng kép, ví dụ TAC CFP-800-1-D có van 4 chiều 3 vị trí theo trang chính hãng.
Đang bơm mà ty đi được nửa hành trình rồi dừng, bơm không nặng thêm — vì sao?+
Kiểm dung tích bình dầu so với lượng dầu mà đầu công tác cần cho trọn hành trình. Dung tích bình chênh nhau rất nhiều giữa các model — TAC CFP-800-1-D ghi 400cc, IZUMI HP-700A ghi 710cc, còn OPT H-C ghi 2500cc theo nguồn phân phối. Đầu công tác xi-lanh lớn hút nhiều dầu mỗi hành trình, nếu bình nhỏ thì dầu cạn giữa hành trình dù bơm vẫn tốt.
Đã tách đôi hệ mà chưa rõ lỗi ở đâu? Gọi tư vấn theo đúng model