Kích thủy lực và kích cơ khí khác nhau thế nào?

Kích vít và kích đòn bẩy tạo lực bằng cơ cấu cơ khí; kích thủy lực tạo lực bằng chênh lệch diện tích hai piston qua một cột dầu. Khác biệt gốc đó quyết định ba thứ thực tế: cái nào tự hãm khi buông tay, cái nào hỏng có báo trước, và cái nào làm việc được ở khe hẹp.

Hai cách tạo lực — và cái giá của mỗi cách

Kích cơ khí đổi lực lấy quãng đường bằng hình học. Kích vít dùng mặt nghiêng của ren: quay tay nhiều vòng để trục đi lên một đoạn ngắn, và tỉ lệ đó chính là mức khuếch đại lực. Kích đòn bẩy dùng cánh tay đòn theo đúng nghĩa đen. Cả hai đều truyền lực qua kim loại tiếp xúc kim loại.

Kích thủy lực đổi lực lấy quãng đường bằng chất lỏng. Áp suất sinh ra ở piston bơm tiết diện nhỏ truyền đi khắp khối dầu và tác dụng lên piston nâng tiết diện lớn — lực ra lớn hơn theo đúng tỉ lệ diện tích, còn quãng đường thì ngắn lại theo cùng tỉ lệ đó. Vì vậy thợ phải bơm rất nhiều nhịp để đi được một hành trình ngắn. Cơ chế cột dầu đầy đủ, kèm bảng tra các model đang có, nằm ở trang kích thủy lực; phần bơm tay tạo áp thế nào thì ở nguyên lý bơm thủy lực tay.

Hệ quả quan trọng nhất của việc dùng chất lỏng: có thể tách nguồn lực ra khỏi điểm tác dụng. Bơm để một chỗ, đầu kích luồn vào khe hẹp một chỗ khác, nối nhau bằng ống. Cơ cấu cơ khí không làm được điều này vì lực phải truyền qua chính khối kim loại của thiết bị — đó là lý do mọi kích lùn dùng ở khe vài centimet đều là kích thủy lực.

Bảng đối chiếu theo đặc tính vận hành

Bảng so sánh cơ chế và hệ quả vận hành. Hai ô cuối để trống có chủ ý: cửa hàng ⛔ không phân phối kích cơ khí nên ⛔ không có bộ số cùng nguồn để so, và ⛔ không lấy số từ nơi khác ghép vào.

Chọn hướng nào — theo bài toán, không theo “loại nào tốt hơn”

• Khe hở tại điểm kê chỉ vài centimet ⇒ thủy lực, cụ thể là kích lùn dùng bơm rời. Đây là bài toán cơ khí thuần túy không giải được. Cách đo khe hở và chọn theo chiều cao thu gọn ở chọn kích theo tải trọng, hành trình và chiều cao lắp.
• Tải lớn, thao tác phải nhẹ tay ⇒ thủy lực. Mức khuếch đại lực theo tỉ lệ diện tích cho ra tải hàng chục tấn mà vẫn bơm được bằng tay; dải model và số tấn tương ứng ở kích thủy lực bao nhiêu tấn là đủ.
• Việc thật là kéo tách, không phải nâng ⇒ không phải kích nào cả. Tháo bạc đạn, puly khỏi trục cần lực kéo theo phương ngược — xem chọn cảo vam thủy lực theo lực tách.
• Tải phải treo chứ không đỡ từ dưới ⇒ palăng chọn theo tải trọng mới là thiết bị đúng, cách tính khác hẳn kích.

Một điều không phải là tiêu chí chọn: cảm giác an toàn vì kích vít tự hãm. Cơ cấu tự hãm chỉ nói rằng nó không tự tụt khi buông tay, ⛔ không nói rằng nó không thể hỏng. Với cả hai nhóm, việc bắt buộc vẫn là kê chống tải rồi mới đưa người vào bên dưới. Với riêng kích thủy lực, kiểu hỏng đáng ngại nhất là rò trong — không có vết dầu nào để mà thấy, phân biệt theo xi lanh thủy lực tụt tải, trôi cần. Còn nhược điểm “sợ lạnh” của dầu thì xử theo máy thủy lực yếu, chậm khi trời lạnh.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết liên quan