Kích thủy lực bị nhốt khí: dấu hiệu và cách xả khí

Cần bơm nhẹ hẫng một đoạn rồi mới nặng, tải nhích lên giật cục, kích nâng được nhưng không tới hết hành trình — bộ ba triệu chứng này thường là khí bị nhốt trong hệ, không phải kích hỏng. Đây là lỗi xử được tại chỗ bằng thao tác, không cần tháo máy.

Vì sao một chút khí lại làm hỏng cả cảm giác nâng

Toàn bộ nguyên lý của kích dựa trên một tính chất: dầu gần như không nén được, nên áp suất sinh ra ở tay bơm truyền gần như tức thời sang piston nâng. Khí thì ngược lại — nó nén được nhiều. Khi trong khoang có một lượng khí, mỗi nhịp bơm phải nén phần khí đó trước rồi mới đủ áp để đẩy tải. Kết quả là cần bơm đi được một đoạn mà tải chưa nhúc nhích (cảm giác hẫng), rồi tải nhích lên một nhịp, rồi lại hẫng — chính là kiểu nâng giật cục. Cơ chế cột dầu và vai trò của van một chiều trình bày đầy đủ ở nguyên lý kích thủy lực.

Hệ quả thứ hai ít được để ý hơn: khí chiếm chỗ. Một phần thể tích khoang đang bị khí giữ nghĩa là lượng dầu bơm vào không đủ đẩy piston đi hết hành trình danh định. Với kích lùn hành trình chỉ 10–16 mm, phần hụt này đủ để công việc không làm được — cùng lượng khí đó gần như không ai nhận ra trên một thiết bị hành trình 250 mm.

Phân biệt khí với ba nguyên nhân dễ nhầm

Ba dòng dưới đều có bài riêng để đi sâu: kích không lên, xì dầu, rò rỉ cho nhánh phớt và van, máy thủy lực yếu, chậm khi trời lạnh cho nhánh độ nhớt, và dầu thủy lực nhiễm nước tạo bọt cho trường hợp bọt không phải do khí lọt mà do nước đã lẫn vào dầu.

Thứ tự xả khí — làm trước khi nghĩ tới tháo máy

1. 1. Bỏ hết tải ra khỏi kích. Toàn bộ thao tác dưới đây làm ở trạng thái không tải. Nếu đang có tải treo, hạ và kê chống trước theo nguyên tắc kê chống tải.
2. 2. Với bộ dùng bơm rời: kiểm chỗ nối trước. Tháo và cắm lại khớp nối nhanh cho ăn hết, siết lại các ren nối. Xả khí trong khi vẫn còn chỗ hở là làm lại từ đầu ở nhịp bơm sau — nguyên nhân và cách tìm chỗ hở ở bơm hút gió qua khớp nối lỏng.
3. 3. Kiểm mức dầu trong bình. Mức thấp là nguyên nhân gốc phổ biến nhất: đầu hút chạm mặt thoáng và hút khí theo mỗi nhịp. Châm đúng loại dầu đang dùng, không pha trộn hai loại khác độ nhớt.
4. 4. Bơm không tải hết hành trình rồi hạ hết — lặp lại. Đây là thao tác chính: mỗi chu kỳ đẩy một phần khí về bình dầu, nơi nó thoát lên mặt thoáng. Lặp cho tới khi cảm giác hẫng biến mất và hành trình về đúng như cũ.
5. 5. Giữ kích ở tư thế đứng suốt quá trình. Khí nhẹ hơn dầu nên chỉ tự dồn về bình khi kích đứng đúng chiều. Xả khí trong lúc kích nằm nghiêng thường không có tác dụng.
6. 6. Vẫn không hết sau nhiều lượt ⇒ đổi hướng chẩn đoán. Khí thật thì phải cải thiện dần. Không cải thiện nghĩa là nguyên nhân nằm ở chỗ khác — chuyển sang nhánh phớt và van.

Giữ cho khí không lọt lại

Xả khí là chữa triệu chứng; muốn không lặp lại thì phải chặn đường khí vào. Ba việc có hiệu quả rõ nhất: giữ mức dầu luôn trên mức tối thiểu thay vì để cạn dần rồi mới châm; vận chuyển và cất kích ở tư thế đứng, ty thu hết vào trong — đây cũng là yêu cầu trong danh mục bảo dưỡng kích theo mốc sự kiện; và bơm không tải vài lượt trước khi đưa vào việc thật sau mỗi lần thiết bị nằm kho lâu. Với bộ dùng bơm rời, thêm một việc nữa là kiểm khớp nối trong checklist trước ca làm việc — chỗ hở ở khớp vừa hút khí vào vừa làm mất áp, và cả hai đều bị đổ nhầm cho kích.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết liên quan