Cặp model cho phép so sạch
So hai kiểu đầu cắt thường khó vì mỗi bên lại khác nhau cả lực lẫn đường kính. Ở đây thì không: ESG 45 và ESGM 45 cùng hãng, cùng 70kN, cùng cắt tới Ø45mm. Mọi khác biệt giữa chúng đều quy về kết cấu đầu.
| Thông số | ESG 45 — đầu mở | ESGM 45 — đầu kín |
|---|---|---|
| Lực cắt | 70kN | 70kN — giống hệt |
| Đường kính tối đa | 45mm | 45mm — giống hệt |
| Kết cấu đầu | Đầu mở, xoay được | Đầu kín, khóa chốt (bolt interlock), mở kiểu lật (flip-top) |
| Vật liệu công bố cắt được | Cáp đồng, nhôm, cáp viễn thông, cáp có giáp thép (SWA) | Thêm: thép kết cấu đặc, vật liệu tròn Cu/Al/St, cáp đồng nhiều sợi mảnh (fine-stranded), cáp ACSR |
| Hệ thủy lực | 2 cấp: hành trình nhanh rồi hành trình lực | Tài liệu không nêu riêng cho bản này |
| Chiều dài máy | 412mm | Nhà sản xuất chưa công bố |
| Nguồn số | heamar.co.uk | heamar.co.uk và aabtools.com, hai nguồn ghi khớp nhau |
Hàng in đậm là câu trả lời của cả trang: đầu kín không làm máy khỏe hơn, nó làm máy giữ được những thứ mà đầu mở làm trượt. Hai model: ESG 45 và ESGM 45.
Vì sao vật liệu tròn cứng lại cần bị giữ
Một bó cáp mềm khi bị lưỡi ép xuống thì lún và tự nằm gọn vào lòng lưỡi. Một thanh thép tròn thì không lún; nó chỉ có thể lăn hoặc trượt ra khỏi khe cắt. Đầu mở luôn có một phía mở, nên luôn có một đường thoát cho vật liệu.
Chốt khóa bịt đường thoát đó lại. Đây là lý do bản đầu kín được công bố cắt thêm thép kết cấu đặc và vật liệu tròn Cu/Al/St dù lực không đổi. Cùng một lô-gic áp cho cáp đồng nhiều sợi mảnh: sợi càng mảnh thì bó càng dễ tãi ra hai bên dưới lưỡi, và một đầu kín giữ nguyên hình dạng bó trong suốt hành trình cắt. Hiện tượng bó sợi tãi ra khi ép đã bàn ở ép cos dây nhiều sợi bị xòe, tuột sợi — khi cắt thì cũng một cơ chế như vậy.
Và đây chỗ cần bác một cách hiểu dễ gặp: “đầu kín thì phải luồn cáp từ đầu sợi, nên cắt giữa tuyến không dùng được”. Với ESGM 45 thì không phải vậy — tài liệu ghi đầu kín này mở ra được theo kiểu lật, đưa vật liệu vào ngang rồi mới khóa. Cái phải kiểm là model đó có cơ cấu lật hay không, chứ không phải chữ “kín” trong tên kiểu đầu.
Chỗ danh mục tự nói hai giọng — và cách đi vòng qua nó
Phần mô tả chung của họ ESM ghi đây là dòng đầu kín cách điện VDE, dải 35 đến 50mm. Nhưng thông số của model ESM 35 IS VDE lại ghi đầu cắt mở, xoay được. Bản ES 32 IS VDE cũng ghi đầu cắt kiểu mở, và còn ngắn hơn bản thường để giảm nguy cơ chạm pha lân cận.
Hai mô tả này không thể cùng đúng cho cùng một model, nên kiểu đầu cắt là thứ phải tra theo từng model. Trang này vì thế không đưa bảng quy ước “họ nào đầu nào” — đó là thứ dễ viết nhất và cũng là thứ sẽ sai ở model đầu tiên gặp ngoài đời. Cùng kiểu bẫy với chuyện chữ viết tắt trong thông số, đã bàn ở MCM và kcmil trong thông số.
Chọn kiểu đầu nào — bảng quyết định theo thứ nhìn và sờ thấy
| Tại chỗ làm nhìn hoặc sờ thấy | Hướng đi |
|---|---|
| Bóp thấy lún, cáp đồng hay nhôm mềm, cắt nhiều điểm liên tục | Đầu mở — ít thao tác hơn mỗi nhát, và phần đó cộng dồn cả ca |
| Gõ nghe đặc, lăn được trên mặt phẳng: thép tròn, thanh đặc | Đầu kín có khóa chốt — không còn đường cho vật liệu trượt ra |
| Cáp nhiều sợi rất mảnh, bóp thấy tãi ra hai bên | Đầu kín — đây là nhóm vật liệu bản đầu kín được công bố thêm |
| Cáp nằm giữa tuyến, không có đầu sợi tự do | Kiểm model có cơ cấu lật hay không, trước khi mang ra hiện trường |
| Không gian hẹp, có pha lân cận ở gần | Các bản cách điện dùng đầu mở và làm ngắn hơn — theo quy trình an toàn của đơn vị |
| Cắt lẫn cả cáp lẫn thanh giá đỡ trong một buổi | Hai họ máy khác nhau, xem kìm cắt bulong có cắt được cáp không |
Đầu cắt sai kiểu thì hỏng kiểu gì — dấu hiệu nhìn thấy
- Vật liệu bật ra khỏi đầu cắt giữa hành trình. Nhát cắt dừng lại, trên thân vật liệu để lại một vết hằn chưa đứt. Đây là dấu hiệu trực tiếp của việc dùng đầu mở cho vật liệu tròn cứng.
- Mặt cắt lệch, một phía đứt sâu hơn phía kia. Vật liệu đã xê dịch trong lúc lưỡi đang ăn vào. Với cáp sắp ép cos thì mặt cắt này không đạt, xem mặt cắt cáp thế nào là đạt.
- Chốt khóa đóng không hết, thấy khe hở ở mép đầu cắt. Trên đầu kín thì đây là thứ phải kiểm bằng mắt trước mỗi nhát. Chốt chưa khóa hết thì đầu kín làm việc đúng như đầu mở, tức mất đúng thứ mình vừa trả tiền để có.
- Bó sợi tãi rộng hơn đường kính ban đầu sau khi cắt. Với cáp nhiều sợi mảnh thì đây là dấu hiệu nên đổi sang đầu kín, không phải dấu hiệu cần tăng lực. Phần quy trình cắt để không tưa, đứt sợi nằm ở quy trình cắt cáp không tưa, đứt sợi.
Câu hỏi thường gặp
Đầu cắt kín và đầu cắt mở khác nhau ở đâu?+
Đầu mở là kiểu hai lưỡi khép vào nhau từ một phía, đưa cáp vào ngang là cắt được ngay. Đầu kín là kiểu vật liệu nằm lọt trong lòng đầu cắt và được một chốt khóa giữ lại. Trên Klauke ESGM 45, tài liệu ghi đầu kín dùng khóa chốt kiểu bolt interlock và mở ra được theo kiểu lật, gọi là flip-top, nên vẫn đưa cáp vào ngang rồi khóa lại chứ không bắt buộc phải luồn từ đầu cáp.
Đầu kín có cắt khỏe hơn không?+
Không. Đây là chỗ đáng nhớ nhất: ESG 45 đầu mở và ESGM 45 đầu kín có cùng lực cắt 70kN và cùng đường kính cắt tối đa 45mm, theo heamar.co.uk và aabtools.com. Thứ khác nhau không phải lực mà là dải vật liệu. Bản đầu kín được công bố cắt thêm được thép kết cấu đặc, vật liệu tròn Cu/Al/St và cáp đồng nhiều sợi mảnh, nhờ vật liệu bị giữ ổn định trong lòng đầu cắt.
Vì sao vật liệu tròn cứng lại cần đầu kín?+
Vì một khối tròn cứng không lún xuống dưới lưỡi như bó sợi mềm. Khi lưỡi bắt đầu ăn vào, phản lực có xu hướng đẩy nó trượt ra khỏi vùng cắt của đầu mở. Đầu kín có chốt khóa thì không còn đường trượt đó, nên vật liệu ở yên tại chỗ suốt hành trình cắt. Mô tả của ESGM 45 nêu đúng lý do này.
Vậy đầu mở có ưu điểm gì?+
Ít thao tác hơn cho mỗi nhát cắt, vì không phải đóng và mở chốt khóa. Với công việc cắt nhiều điểm liên tục trên cáp mềm thì phần thời gian đó cộng dồn lại đáng kể. Ngoài ra, các bản cách điện trong danh mục cũng dùng đầu cắt mở và còn được làm ngắn hơn bản thường để giảm nguy cơ chạm pha lân cận trong không gian hẹp.
Tên họ máy có cho biết kiểu đầu cắt không?+
Không đáng tin, và trong chính danh mục này có một chỗ vênh. Phần mô tả chung của họ ESM ghi đây là dòng đầu kín cách điện VDE dải 35 đến 50mm; nhưng thông số của model ESM 35 IS VDE lại ghi đầu cắt mở, xoay được. Vì vậy kiểu đầu cắt phải tra theo từng model cụ thể, không suy từ chữ cái của họ máy.
Đang cắt giữa tuyến, không có đầu cáp tự do thì chọn kiểu nào?+
Kiểu mở ra được theo bên hông, tức đầu mở hoặc đầu kín có cơ cấu lật như flip-top. Điều cần kiểm là dụng cụ có đưa được vào ngang thân cáp hay bắt buộc luồn từ đầu cáp, và đây là thứ phải xác nhận theo model trước khi mang ra hiện trường chứ không phải sau khi tới nơi.