Ép cos dây nhiều sợi bị xòe sợi, tuột sợi khỏi thân cos

Xòe sợi gần như luôn là lỗi của khâu chuẩn bị đầu cáp, không phải của máy ép. Ba nguyên nhân theo thứ tự hay gặp: cắt đầu cáp bằng dụng cụ không giữ được bó sợi, bóc vỏ dài hơn lòng thân cos, và bó sợi không vào hết chiều sâu lòng cos trước khi ép.

1. Vì sao đầu cáp bị xòe sợi ngay khi luồn vào thân cos?

Ruột cáp nhiều sợi được bện xoắn, nên khi mất liên kết ở đầu, các sợi có xu hướng bung trở lại trạng thái tự do — càng nhiều sợi mảnh thì xu hướng này càng rõ. Điều đó khiến khâu cắt quyết định phần lớn kết quả: nếu nhát cắt đè bó sợi lệch sang một bên, đầu cáp xòe ngay tại nhát cắt và mọi thao tác chỉnh lại sau đó chỉ làm sợi tơi thêm. Hiện tượng này thường bị gán cho máy ép, nhưng cần phân biệt rõ với các sự cố thuộc về máy hoặc khuôn — nếu mối ép xấu kèm dấu hiệu lực ép không đủ thì nguyên nhân nằm ở chỗ khác, xem khuôn ép cos bị mòn — dấu hiệu nhận biết và ép cos non, quá lực, nứt sau ép. Xòe sợi thì khác: nó xảy ra trước khi kìm khép khuôn.

2. Cắt đầu cáp bằng dụng cụ nào để không xòe sợi?

Nguyên tắc là lưỡi cắt phải ôm quanh tiết diện cáp và giữ bó sợi lại trong lúc cắt, thay vì đè từ một phía. Đó là lý do kìm/máy cắt cáp chuyên dụng dùng lưỡi kiểu lõm, còn cắt bằng kìm cắt sắt thường, đục hay cưa sắt gần như luôn để lại đầu cáp tơi. Chọn đúng dụng cụ cắt theo tiết diện cáp thì xem chọn kìm/máy cắt cáp theo tiết diện cáp và toàn bộ nhóm cắt cáp thủy lực. Một điểm dễ bỏ qua: lưỡi cắt đã cùn hoặc mẻ cũng gây tơi đầu cáp dù dụng cụ đúng loại — dấu hiệu nhận biết và nguyên nhân nằm ở kìm cắt cáp lưỡi cùn, mẻ lưỡi, cắt không đứt. Với đội thi công phải cắt rồi ép liên tiếp trên cùng một tuyến cáp, cấu hình gộp hai chức năng vào một thân máy được mô tả ở máy ép cos kiêm cắt cáp 2-trong-1.

3. Bóc vỏ và luồn dây thế nào để không sót sợi ngoài thân cos?

Chiều dài bóc vỏ phải khớp với chiều sâu lòng thân cos của đúng cỡ cos đang dùng — bóc dài hơn để lại đoạn ruột trần nằm ngoài sau khi ép, bóc ngắn hơn thì bó sợi không chạm đáy lòng cos và phần đầu bó bị ép hụt. Khi luồn, giữ nguyên chiều bện của bó sợi, đẩy thẳng trục cho tới khi bó chạm đáy, rồi kiểm tra bằng mắt xem có sợi nào bị gạt ra ngoài miệng cos hay không trước khi khép khuôn. Đây chính là các bước nằm trong quy trình ép cos thủy lực đúng chuẩn — bỏ bước kiểm tra bằng mắt này là lý do phổ biến nhất khiến lỗi chỉ bị phát hiện sau khi mối ép đã hoàn tất. Việc nhận đúng kiểu cos đang cầm (thân dài hay ngắn, một lỗ hay hai lỗ) cũng ảnh hưởng tới chiều dài bóc vỏ, xem phân biệt các loại đầu cos SC, OT, DTL, GTY.

4. Cỡ cos và khuôn ép: chọn theo gì khi dây nhiều sợi mềm?

Cos vẫn chọn theo tiết diện danh nghĩa của dây, nhưng phải thử luồn trước khi ép, vì cùng một tiết diện danh nghĩa thì dây càng nhiều sợi mảnh càng có đường kính bó ngoài lớn hơn dây ít sợi. Nếu bó sợi không vào hết lòng cos, đổi cos — tuyệt đối không cắt bớt sợi để nhồi cho vừa, vì mỗi sợi bị cắt là một phần tiết diện dẫn điện bị mất. Sau khi cỡ cos đã đúng, khuôn ép phải khớp với cỡ cos đó; các model dưới đây đi kèm những bộ khuôn khác nhau và không phải bộ nào cũng có sẵn trong hộp máy:

Cách đọc số/chữ khắc trên từng cặp khuôn để lắp đúng cỡ nằm ở ký hiệu trên khuôn ép cos, còn nguyên tắc ghép khuôn với cos thì ở cách chọn khuôn ép đúng cos.

5. Đã ép mà còn sợi nằm ngoài — xử lý thế nào?

Không ép chồng thêm nhát lên mối ép cũ: sợi đã nằm ngoài thân cos thì nhát ép thứ hai không đưa nó vào trong được, chỉ làm biến dạng thêm thân cos. Cách xử lý là cắt bỏ đoạn cos đã ép, cắt lại đầu cáp bằng dụng cụ đúng loại, dùng cos mới. Lý do phải làm dứt khoát: sợi nằm ngoài đồng nghĩa tiết diện dẫn điện thực tế của mối nối nhỏ hơn thiết kế, và hệ quả — mối nối chạy nóng khi mang tải — chỉ bộc lộ sau khi hệ thống đã vận hành, đúng như mô tả ở cos bị lỏng, phát nhiệt sau khi ép. Với dây nhôm, thêm một lưu ý riêng về vật liệu cos phải dùng, xem cos đồng, cos nhôm và cos DTL. Trước khi giao mối nối, kiểm theo tiêu chuẩn kiểm tra mối ép cos đạt chuẩn; xem toàn bộ model trong nhóm ép cos thủy lực nếu cần đối chiếu dải ép của máy đang dùng.

Bài viết liên quan

Đọc thêm liên quan: Chọn kìm ép cos theo tiết diện cáp (để dải ép của máy phủ đúng cỡ dây đang thi công), Cách sử dụng kìm ép cos thủy lực bằng tay (thao tác giữ dây khi khép khuôn), hoặc Lỗi ép cos thường gặp ngoài công trình (tổng hợp các lỗi khác cùng nhóm).

Câu hỏi thường gặp