
5 nguyên nhân thường gặp
1. Ép non hoặc ép quá lực từ lúc lắp đặt
Nguyên nhân cơ bản nhất — mối ép chưa đủ lực kẹp cơ học hoặc bị biến dạng do quá lực đều làm giảm diện tích tiếp xúc điện, dẫn tới phát nhiệt khi có tải. Xem chi tiết dấu hiệu nhận biết và cách phòng tránh tại ép cos non, quá lực và nứt sau ép.
2. Sai cỡ khuôn hoặc khuôn đã mòn
Khuôn không đúng cỡ hoặc đã mòn biên dạng khiến lực ép phân bố không đều quanh cos, tạo điểm tiếp xúc yếu cục bộ dù tổng lực ép vẫn đủ. Xem cách chọn khuôn ép đúng cos và dấu hiệu khuôn ép cos bị mòn.
3. Ăn mòn điện hóa khi ghép sai loại cos đồng-nhôm
Đây là nguyên nhân đặc trưng cho mối nối phát sinh theo thời gian, không phải lỗi thao tác tức thời — hai kim loại khác điện thế (đồng và nhôm) tiếp xúc trực tiếp không đúng loại cos trung gian sẽ ăn mòn dần, tăng điện trở tiếp xúc và phát nhiệt. Xem chi tiết tại cos đồng nối dây nhôm (DTL).
4. Rung động và giãn nở nhiệt theo chu kỳ tải
Với thiết bị có rung động cơ học (gần động cơ, máy nén) hoặc dòng tải thay đổi lớn theo chu kỳ (giãn nở-co lại vì nhiệt), mối ép dù đúng kỹ thuật ban đầu vẫn có thể lỏng dần sau thời gian dài — nên đưa vào lịch kiểm tra định kỳ với thiết bị ở vị trí này.
5. Oxy hóa bề mặt tiếp xúc trước khi ép
Lõi dây hoặc cos bị oxy hóa (đặc biệt với nhôm — lớp oxit nhôm hình thành rất nhanh khi tiếp xúc không khí) nếu không được làm sạch kỹ trước khi ép sẽ để lại lớp cách điện mỏng giữa hai bề mặt kim loại, tăng điện trở tiếp xúc dù lực ép cơ học vẫn đủ.
Cách kiểm tra và khắc phục
Khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ (đổi màu vỏ cách điện, mùi khét nhẹ, tiếng lẹt xẹt khi có tải), nên cắt điện an toàn trước khi kiểm tra trực tiếp. Xem đầy đủ 3 cách kiểm tra mối ép đạt chuẩn tại tiêu chuẩn kiểm tra mối ép cos đạt chuẩn. Nếu xác định do lỗi cơ học (ép non, sai khuôn), cần tháo cos cũ và ép lại bằng cos mới đúng khuôn — không cố ép lại cos đã qua sử dụng vì lực kẹp cơ học đã giảm.