Chỗ thông tin không tồn tại, nói trước cho rõ
Không nguồn nào trong nhóm này công bố dải mm² tương ứng. Cả bốn model đều ghi dải làm việc theo đường kính ngoài của sợi cáp hoặc theo độ dày lớp vỏ — OPT PG-8 ghi phi 12,7 đến 57,15mm, IZUMI NP-400 ghi 10 đến 32mm và vỏ dày tối đa 3mm. Trong khi đó cáp trên hồ sơ thi công lại ghi theo mm² của lõi. Hai con số này không quy được sang nhau, vì đường kính ngoài còn cộng thêm lớp cách điện, lớp độn và vỏ bọc, vốn khác nhau giữa các chủng loại cáp.
Cách làm đúng vì thế rất thô sơ và rất chắc: đo đường kính ngoài của chính sợi cáp sắp thi công, rồi đối chiếu với dải công bố. Phần chọn dụng cụ theo mm² là việc của nhóm khác — nằm ở chọn kìm ép cos theo tiết diện. Cùng một sợi cáp, chọn dụng cụ bóc vỏ bằng một con số và chọn kìm ép bằng một con số khác, đó là điều bình thường.
Và một cách nghĩ đang lưu truyền cần bác lại: “dao nào rọc chẳng được, cùng lắm thì cẩn thận tay”. Chính mô tả của IZUMI NP-400 chỉ ra chỗ hỏng: dao rọc thường dễ cứa đứt sợi tao khi thao tác không đều tay, nên dụng cụ đó phải làm lưỡi kiểu múc để chỉ kéo tách lớp vỏ ra thay vì cắt xuyên qua. Lỗi này không nằm ở tay nghề — nó nằm ở việc một lưỡi cắt xuyên thì luôn có đường đi tới lõi.
Bốn kiểu lưỡi và dải làm việc từng hãng công bố
| Model | Lưỡi làm gì với lớp vỏ | Dải công bố và nguồn |
|---|---|---|
| OPT KN-070106 (dao rọc VDE) | Rạch một đường dọc theo thân cáp, vỏ lột ra sau bằng tay | Lưỡi 30mm, tổng dài 180mm, nhãn cách điện 1000V; là 1 trong họ 9 model KN-070101 đến KN-070109 — theo opttools.com |
| OPT PG-8 (gọt vát tròn) | Vừa cắt vừa vát mép theo vòng tròn quanh thân, cho mép gọn để lắp cos khít | Cáp phi 12,7 đến 57,15mm, sâu cắt tối đa 7,5mm, 1,5kg, dài 340mm — theo opttools.com |
| IZUMI NP-400 (lưỡi múc) | Kéo tách lớp vỏ ra khỏi lõi, không cắt xuyên; có núm vặn chỉnh độ sâu lưỡi trước khi xoay | Cáp đường kính ngoài 10 đến 32mm, vỏ dày tối đa 3mm, 740g, 200×80mm — theo izumi-products.co.uk |
| OPT FT-5 (tuốt sợi quang) | Tuốt ba lớp trong một thao tác: vỏ ngoài, lớp đệm, lớp phủ | Vỏ ngoài 2mm, đệm 900 micron, phủ acrylate 250 micron, thân thép carbon dài 162mm — theo opttools.com |
| OPT LY-600N (kìm dây thít inox) | Không bóc vỏ. Đây là dụng cụ siết và cắt dây thít inox để bó cáp, xếp chung nhóm trên danh mục | Dây thít bản tối đa 7,9mm, dày tối đa 0,3mm, 4 mức áp lực siết, dài 180mm — theo opttools.com |
Đọc bảng theo cột giữa thì thấy điều đáng giá nhất: hai dụng cụ đầu tiên đều có đường đi tới lõi, hai dụng cụ tiếp theo thì không. Đó là ranh thật giữa chúng, không phải cỡ cáp.
Chọn loại nào — nhìn thấy gì thì lấy cái gì
Bảng dưới không có hàng nào cần tra thông số: mỗi hàng là một thứ nhìn hoặc sờ thấy ngay tại chỗ làm.
| Tại chỗ làm nhìn thấy | Hướng đi |
|---|---|
| Đầu cáp tự do, chỉ cần lột một đoạn vỏ rồi lắp cos | Rọc dọc bằng dao KN, rồi vát mép tròn bằng PG-8 nếu đầu nối cần khít |
| Cáp nằm giữa tuyến, không cắt rời được | Lưỡi múc NP-400 — đây là trường hợp mà một lưỡi cắt xuyên không có đường lùi |
| Sợi cáp to hơn cỡ bàn tay nắm, vỏ dày, cần vát gọn | PG-8, dải tới phi 57,15mm — họ PG-2/3/4/5 là các cỡ nhỏ hơn của cùng hãng |
| Vỏ cáp dày hơn 3mm, hoặc đường kính ngoài vượt 32mm | Ra ngoài dải công bố của NP-400 — hỏi lại model trước khi mang ra hiện trường |
| Sợi mảnh, lõi trong suốt, đầu nối là connector quang | FT-5 — và tuyệt đối không dùng kìm tuốt dây điện thay thế |
| Thực ra chỉ cần bó lại một bó cáp đã đấu xong | LY-600N, không thuộc nhóm bóc vỏ dù đứng cùng chỗ trên danh mục |
Xem đủ cả nhóm và ảnh thật từng model tại mục dụng cụ tuốt, tách vỏ cáp trong trang dụng cụ cầm tay và dụng cụ cách điện. Cần đối chiếu một sợi cáp cụ thể, gọi 0983 080 787.
Bóc vỏ hỏng thì hỏng kiểu gì — bốn dấu hiệu nhìn thấy
Phần này nói về thứ phát hiện được trước khi lắp cos. Sau khi ép rồi thì những lỗi dưới đây nằm khuất trong thân cos và chỉ lộ ra lúc mối nối phát nhiệt.
- Sợi tao bị cứa đứt, thấy vết sáng cắt ngang sợi. Nguyên nhân thường là lưỡi rọc ăn sâu quá lớp vỏ. Đoạn lõi đã bị cứa thì tiết diện dẫn thực tế đã giảm ngay tại điểm sắp ép — phần bàn về tiết diện thực nằm ở ép cos dây nhiều sợi bị xòe, tuột sợi.
- Mép vỏ xơ, không tròn đều. Đầu cos hoặc ống co nhiệt sẽ không ôm sát được chỗ chuyển tiếp, để hở một vành. Đây đúng là thứ mà kiểu lưỡi vát tròn sinh ra để xử lý.
- Lõi bị trầy xước dọc thành vệt xoắn. Dấu hiệu của việc xoay dụng cụ quanh thân cáp mà độ sâu lưỡi để quá lớn so với vỏ thật. Trên NP-400 thì đây là lúc phải vặn lại núm chỉnh độ sâu, không phải lúc xoay mạnh tay hơn.
- Đoạn bóc ngắn hơn chiều sâu lòng cos. Lõi trần không vào hết lòng cos, mối ép sẽ ngậm cả phần vỏ. Kiểm bằng cách áp thử cos vào trước khi ép — cách kiểm mặt cắt và đầu cáp trước khi ép nằm ở mặt cắt cáp thế nào là đạt trước khi ép cos.
Với cáp ngầm trung thế thì phần chuẩn bị đầu cáp còn nhiều bước nữa và có quy trình riêng, xem quy trình làm đầu cáp trung thế và dụng cụ nối cáp ngầm trung thế.
Cán cách điện VDE trên dao rọc nghĩa là gì
Trong họ dao rọc của OPT có nhãn cách điện 1000V trên cán. Điều đó nói rằng cán dao được thử theo chuẩn đó, không nói rằng được phép rọc vỏ một sợi cáp đang mang điện. Chính mô tả model cũng ghi dao chỉ nên dùng trên đường dây đã cách ly và không thay thế quy trình an toàn. Phần cơ chế bảo vệ của lớp cách điện và điều kiện nó còn hiệu lực nằm ở cơ chế bảo vệ của dụng cụ cách điện 1000V và dụng cụ cách điện 1000V cần lưu ý gì.
Một điểm đặt hàng dễ sai nữa nằm ngay trong họ dao này: chín model KN-070101 đến KN-070109 nằm trên cùng một trang sản phẩm, phần lớn có lưỡi 50mm và tổng dài 200mm, riêng KN-070106 và KN-070108 là lưỡi 30mm, dài 180mm. Ghi chung chung “dao rọc vỏ cáp OPT” là cách nhận về một cỡ khác trong chín lựa chọn. Ghi đúng mã.
Câu hỏi thường gặp
Dụng cụ tuốt vỏ cáp và dao rọc vỏ cáp có phải một không?+
Không, và đây là chỗ đặt hàng hay nhầm. Dao rọc là loại rạch một đường dọc theo thân cáp để sau đó lột vỏ ra bằng tay, ví dụ họ KN-070101 đến KN-070109 của OPT. Dụng cụ tuốt kiểu lưỡi múc như IZUMI NP-400 thì không cắt xuyên qua vỏ mà kéo tách lớp cách điện ra khỏi lõi, có núm vặn chỉnh độ sâu lưỡi trước khi xoay quanh thân cáp. Hai thứ cho ra hai kiểu mép vỏ khác nhau và rủi ro với lõi cũng khác nhau.
Chọn dụng cụ bóc vỏ theo tiết diện mm² của cáp được không?+
Không trực tiếp được. Các model trong nhóm này đều công bố dải làm việc theo đường kính ngoài của sợi cáp: OPT PG-8 ghi phi 12,7 đến 57,15mm, IZUMI NP-400 ghi 10 đến 32mm. Tiết diện mm² là số của phần lõi dẫn, còn đường kính ngoài gồm cả lõi, lớp cách điện, lớp độn và vỏ bọc — hai sợi cùng 95mm² nhưng khác kết cấu vỏ sẽ có đường kính ngoài khác nhau. Cách làm chắc là đo đường kính ngoài của chính sợi cáp sắp thi công rồi đối chiếu, thay vì quy từ mm².
Bóc vỏ ở giữa thân cáp, không cắt rời được thì dùng gì?+
Đây đúng là trường hợp mà IZUMI NP-400 được mô tả nhắm tới: bóc vỏ giữa thân cáp, tài liệu hãng gọi là mid-span, cho cáp đường kính ngoài 10 đến 32mm và lớp cách điện dày tối đa 3mm. Lý do dụng cụ này dùng lưỡi kiểu múc là để không cắt xuyên vào lõi — khi làm giữa thân cáp ngầm thì không có lựa chọn cắt bỏ đoạn hỏng rồi làm lại như ở đầu cáp.
Dao rọc vỏ có cán cách điện VDE thì làm việc trên cáp đang mang điện được không?+
Không. Cán cách điện là lớp bảo vệ dự phòng, không phải giấy phép làm việc trên thiết bị mang điện. Ngay mô tả của OPT KN-070106 cũng ghi dao chỉ nên dùng trên đường dây đã được cách ly và không thay thế quy trình an toàn. Việc quyết định cắt điện, kiểm tra không điện và tiếp địa thuộc quy trình của đơn vị thi công, dụng cụ không thay đổi được điều đó.
Dụng cụ tuốt sợi quang có dùng cho cáp điện được không?+
Không, và ngược lại cũng không. OPT FT-5 là kìm tuốt sợi quang, dải làm việc đo bằng micron: lớp vỏ ngoài 2mm, lớp đệm 900 micron, lớp phủ acrylate 250 micron. Lõi bên trong là thủy tinh, rất nhạy với lực sai, nên lưỡi được làm theo dung sai khác hẳn kìm tuốt dây điện đồng hay nhôm. Dùng lẫn thì hoặc sợi quang nứt, hoặc lưỡi tuốt quang hỏng ngay ở sợi cáp lực đầu tiên.
Vì sao nhóm này lại có cả kìm rút dây thít inox?+
Vì cách xếp nhóm trên danh mục gộp cả dụng cụ làm việc với vỏ cáp và dụng cụ bó cáp vào một chỗ. OPT LY-600N là kìm siết và cắt dây thít inox bản tối đa 7,9mm, dùng để bó cáp lại, không phải để bóc vỏ. Nếu đang cần dụng cụ chuẩn bị đầu cáp thì bốn model còn lại mới là nhóm cần xem.
Bóc vỏ cáp sai thì phát hiện lỗi lúc nào?+
Phần lớn phát hiện được ngay, trước khi lắp cos — sợi tao bị cứa đứt, mép vỏ xơ, lõi trầy vết xoắn hoặc đoạn bóc ngắn hơn lòng cos đều nhìn hoặc sờ thấy được tại chỗ. Rủi ro nằm ở chỗ nếu bỏ qua bước kiểm này, lỗi sẽ nằm khuất trong thân cos sau khi ép và chỉ lộ ra lúc mối nối phát nhiệt — khi đó việc sửa đã tốn kém hơn nhiều so với kiểm trước.