Vì sao hai loại bơm không thể ghi cùng một đơn vị
Bơm điện có motor quay đều, nên “bao nhiêu dầu mỗi phút” là một đại lượng của chính cái bơm. Bơm tay thì không: nó chỉ biết một nhát bóp đẩy được bao nhiêu cc. Còn một phút bóp được bao nhiêu nhát là con số của người bóp — thay người, thay tư thế, thay mức tải thì đổi.
Đó là lý do bạn sẽ không tìm thấy “số nhát mỗi phút” trong bất kỳ bảng thông số nào ở đây. Nhà sản xuất không giấu con số đó — nó không tồn tại như một thuộc tính của máy. Và vì thiếu đúng biến ấy, mọi phép quy đổi từ cc/nhát sang lít/phút đều đang cài sẵn một giả định về tốc độ bóp.
Con số so được: tỉ số tụt cấp
Lấy lưu lượng cấp áp thấp chia cho lưu lượng cấp áp cao của cùng một máy. Đơn vị triệt tiêu, còn lại một con số trần — nên bơm tay và bơm điện đứng chung bảng được. Nó trả lời câu hỏi thực tế nhất khi đứng cạnh máy: lúc bơm chuyển sang cấp áp cao, ty sẽ chậm lại chừng bao nhiêu lần.
| Bơm | Cấp thấp | Cấp cao | Tụt khoảng |
|---|---|---|---|
| TAC CTE-25AD (điện) | 3,52 lít/phút | 0,6 lít/phút | ~6 lần |
| ENPOS EJP-1B (tay) | 13cc mỗi nhát | 2,3cc mỗi nhát | ~6 lần |
| TLP HHB-630A (điện) | 5 lít/phút | 0,7 lít/phút | ~7 lần |
| EMEADS QQ-700 (điện) | 5,0 lít/phút | 0,7 lít/phút | ~7 lần |
| ENPOS KUP-45SVG (điện) | 2,5 lít/phút | 0,35 lít/phút | ~7 lần |
| TAC CTE-25AS (điện) | 2,6 lít/phút | 0,32 lít/phút | ~8 lần |
| IZUMI R14E-H (điện) | 2,9 lít/phút | 0,3 lít/phút | ~10 lần |
Cột cuối là phép chia thô từ chính hai con số nhà sản xuất công bố, làm tròn về số nguyên gần nhất — đây không phải kết quả đo thực tế, và không nên dùng như một thông số kỹ thuật độc lập. Nguồn từng dòng: tachydraulic.com, catalogue ENPOS, vhcorp.com.vn, thegioithuyluc.com.vn, izumi.maxell.co.jp.
Hai dòng đầu bảng là chỗ đáng dừng lại: một bơm điện và một bơm tay, hai hệ đơn vị khác hẳn nhau, nhưng tụt cấp xấp xỉ bằng nhau. Còn hai đầu bảng cách nhau gần gấp đôi — IZUMI R14E-H tụt khoảng mười lần, gấp rưỡi mức tụt của TAC CTE-25AD.
Cái này đã có trang riêng — và đây là phần khác
Hiện tượng ty đang tiến nhanh thì gần như dừng lại trong khi bơm vẫn chạy đã có mục riêng ở bơm thủy lực không lên áp, tụt áp, kèm bảng hai cấp cho bơm tay. Trang này không viết lại phần chẩn đoán đó. Phần thêm vào ở đây là cách đọc thông số hai cấp khi bạn đang cầm hai tờ catalogue ghi hai đơn vị khác nhau — tình huống chọn mua, không phải tình huống máy đang trục trặc.
Đọc thông số hai cấp thế nào — bảng quyết định
| Tình huống | Nhìn vào đâu |
|---|---|
| Hai catalogue, một ghi lít/phút một ghi cc/nhát | So tỉ số tụt cấp, đừng so trị tuyệt đối |
| Hành trình dài, phần lớn là chạy không tải | Lưu lượng cấp thấp mới là con số quyết định thời gian chờ |
| Đầu công tác hành trình ngắn, vào tải gần như ngay | Lưu lượng cấp cao — cấp thấp gần như không được dùng tới |
| Thợ mới, dễ tưởng máy hỏng khi ty chậm lại | Nói trước tỉ số tụt cấp của đúng máy đang dùng |
| Cần ước lượng thời gian một chu trình | Với bơm tay thì không ước lượng được từ catalogue — thiếu số nhát mỗi phút |
| Đang chọn giữa bơm tay và bơm điện | Câu hỏi thật là có nguồn điện tại chỗ hay không, không phải lưu lượng |
Câu hỏi thường gặp
Bơm hai cấp là gì?+
Là bơm có hai chế độ đẩy dầu: cấp áp thấp đẩy nhiều dầu mỗi đơn vị thời gian để ty đầu công tác đi nhanh qua đoạn chạy không tải, và cấp áp cao đẩy ít dầu hơn hẳn nhưng tạo được áp suất làm việc. Bơm tự chuyển cấp khi tải tăng. Cơ chế này có ở cả bơm tay lẫn bơm điện — chỉ khác cách nhà sản xuất ghi con số.
Vì sao bơm điện ghi lít/phút còn bơm tay ghi cc mỗi nhát?+
Vì cái quyết định lưu lượng khác nhau. Bơm điện có motor quay đều nên lưu lượng là đại lượng theo thời gian — lít mỗi phút. Bơm tay không có thời gian cố định: nó đẩy được bao nhiêu dầu trong một nhát bóp, còn một phút bạn bóp được bao nhiêu nhát thì tùy người và tùy tải. Ghi lít/phút cho bơm tay sẽ là con số của người đo, không phải của cái bơm.
Vậy có quy đổi được không?+
Không quy đổi trực tiếp được, vì thiếu đúng một biến: số nhát mỗi phút. Không nhà sản xuất nào trong danh mục công bố con số đó, và họ không sai khi không công bố — nó phụ thuộc người bóp chứ không phụ thuộc máy. Bất kỳ bảng quy đổi nào bạn thấy cũng đang giả định ngầm một tốc độ bóp nào đó.
Thế thì so hai loại bơm bằng gì?+
Bằng tỉ số giữa cấp thấp và cấp cao của chính nó. Chia lưu lượng cấp thấp cho lưu lượng cấp cao thì ra một con số không đơn vị — nên nó so được giữa bơm tay và bơm điện. Trong danh mục, tỉ số này chạy từ khoảng 5,7 tới 9,7 lần, và đó là chỗ đáng nhìn: nó cho biết ty sẽ chậm lại bao nhiêu lần tại thời điểm bơm chuyển sang cấp áp cao.
Tỉ số tụt cấp lớn thì tốt hay xấu?+
Không có chiều tốt xấu chung. Tỉ số lớn nghĩa là đoạn chạy không tải rất nhanh so với đoạn làm việc — tiện khi hành trình dài và phần lớn là chạy không. Tỉ số nhỏ nghĩa là hai cấp gần nhau hơn, cảm giác đều tay hơn nhưng đoạn chạy không tải lâu hơn. Điều nên tránh là ngạc nhiên: biết trước máy sẽ chậm lại chừng nào thì không chẩn đoán nhầm thành bơm hỏng.
Ty chạy chậm lại đột ngột có phải bơm bị hỏng không?+
Thường không. Đây chính là hiện tượng bị chẩn đoán sai nhiều nhất ở bơm hai cấp: ty đầu công tác đang tiến nhanh thì gần như dừng lại, trong khi bơm vẫn chạy bình thường — đó là lúc bơm chuyển cấp. Trang về bơm không lên áp, tụt áp có phần riêng phân biệt hiện tượng này với hỏng thật, nên xem trước khi tháo máy.