Bảo dưỡng kích thủy lực: làm gì, mốc nào
Kích hỏng theo cách khác bơm: nó có ty piston lộ thiên, dùng ngắt quãng, và nằm kho nhiều hơn chạy. Vì vậy mốc bảo dưỡng đáng tin của kích là mốc sự kiện — trước ca, sau ca, trước khi cất kho — chứ không phải một lịch tính theo tháng.
Ba đặc điểm khiến kích không dùng chung lịch với bơm
Nếu áp thẳng lịch bảo dưỡng của bơm sang kích, sẽ vừa làm thừa việc vừa bỏ sót đúng chỗ hỏng. Ba khác biệt sau quyết định danh mục việc:
1. Ty piston lộ thiên
Bơm giấu toàn bộ chi tiết chuyển động trong thân; kích thì phần ty phải vươn ra ngoài để làm việc. Mỗi lần vươn là một lần bề mặt ty tiếp xúc bụi, nước, hoá chất — rồi kéo tất cả ngược vào trong khi thu về, đi thẳng qua môi phớt.
2. Dùng ngắt quãng
Bơm chạy đều theo khối lượng công việc; kích được lấy ra vài lần rồi lại cất. Lịch tính theo giờ chạy gần như vô nghĩa với kích, trong khi chính giai đoạn nằm yên mới là lúc hỏng âm thầm.
3. Hỏng không có triệu chứng
Bơm yếu thì thợ cảm nhận được ngay khi bơm. Kích rò trong thì không rỉ một giọt dầu nào và vẫn nâng bình thường — chỉ lộ ra khi tải đã treo và bắt đầu tụt.
Hai cơ chế hỏng nền tảng đứng sau cả ba đặc điểm trên là phớt, gioăng cao su chai cứng theo thời gian và gỉ sét, kẹt ty piston khi cất giữ — đọc hai bài đó sẽ hiểu vì sao danh mục dưới đây nhấn mạnh khâu lau và thu ty hơn là khâu thay dầu.
Danh mục việc theo từng mốc
| Mốc | Việc cần làm | Đang tìm dấu hiệu gì |
|---|---|---|
| Trước ca có nâng | Nhìn quanh thân và cổ ty tìm vệt dầu ẩm; nâng không tải hết hành trình rồi hạ; kiểm cần xả đóng kín và xoay được nhẹ nhàng | Rò ngoài, kẹt hành trình, van xả chờn |
| Ngay sau khi nâng thử | Nâng một tải nhẹ, giữ và quan sát xem đầu ty có tụt dần không | Rò trong hoặc van một chiều không kín — kiểu hỏng không có vết dầu |
| Cuối ca | Lau khô ty piston bằng giẻ mềm; thu hết ty vào trong; lau sạch bụi bám ở đế | Ngăn bụi và ẩm bám trên ty bị kéo ngược qua phớt ở lần dùng sau |
| Trước khi cất kho dài ngày | Thu hết ty; lau khô; bôi lớp dầu mỏng lên phần ty; cất đứng, nơi khô ráo | Gỉ ty, phớt khô và chai cứng khi nằm yên |
| Khi lấy ra sau thời gian dài | Bơm không tải vài lần hết hành trình trước khi đưa vào việc thật | Phớt khô cào ty, khí bị nhốt trong hệ sau thời gian đứng yên |
| Chu kỳ thay dầu theo giờ chạy | Đang cập nhật | Đang cập nhật — cần tài liệu bảo dưỡng của đúng model, chưa có nguồn xác nhận |
Bảng lập theo mốc sự kiện người dùng tự kiểm được, ⛔ không quy đổi sang chu kỳ giờ/tháng vì chưa có tài liệu bảo dưỡng của từng model để dẫn.
Ba dấu hiệu chuyển từ “bảo dưỡng” sang “dừng dùng”
- Tải tụt dần khi giữ, dù van xả đóng kín: đây là hỏng chức năng giữ tải, không phải chuyện vệ sinh. Đưa kích ra khỏi ca làm việc ngay và chẩn đoán theo kích thủy lực không lên, xì dầu, rò rỉ.
- Ty piston rỗ hố hoặc có vết xước dọc: phớt mới lắp vào cũng sẽ bị cào rách nhanh, nên thay phớt lúc này chỉ mua được vài tuần.
- Thân kích có vết nứt, dù rất mảnh: đây là vùng chịu áp, nứt mảnh dưới chu kỳ áp lặp lại sẽ lớn dần — cơ chế nứt mỏi do chu kỳ áp suất giải thích vì sao vết nứt trên thiết bị thủy lực không có ngưỡng “còn nhỏ thì dùng tạm”.
Khi đã tới ngưỡng này, câu hỏi chuyển thành sửa hay thay — cách cân nhắc nằm ở kích thủy lực nên sửa hay thay mới. Nếu đang cân nhắc thay, đối chiếu bảng tra tải trọng và hành trình các model đang có trước, vì tiêu chí chọn có thể đã khác so với lúc mua chiếc cũ.
Với đội dùng cả bơm rời, lịch bảo dưỡng phải chạy song song hai phía: phần kích theo bảng trên, phần nguồn theo bảo dưỡng bơm thủy lực và mốc thay dầu, còn dầu dùng chung thì chọn theo độ nhớt phù hợp nhiệt độ môi trường — đây là chỗ hay bị bỏ khi thiết bị làm việc ngoài trời quanh năm.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu thì phải bảo dưỡng kích thủy lực một lần?+
Với kích, mốc theo sự kiện đáng tin hơn mốc theo lịch: kiểm trước mỗi ca có nâng, lau và thu ty piston sau mỗi ca, và làm một lượt đầy đủ trước khi cất kho dài ngày. Lý do là kích thường không chạy đều — có tháng dùng mỗi ngày, có quý không đụng tới — nên một lịch tính theo tháng sẽ vừa thừa cho giai đoạn nằm kho vừa thiếu cho đợt thi công dày. Nếu nhà sản xuất có công bố chu kỳ riêng cho đúng model, ưu tiên tài liệu đó.
Kích để trong kho không dùng có cần bảo dưỡng không?+
Có, và đây là điểm khác lớn nhất so với bơm. Phớt cao su chai cứng theo thời gian ngay cả khi thiết bị đứng yên, còn ty piston lộ ra ngoài sẽ gỉ nếu cất ở trạng thái vươn. Việc tối thiểu khi cất kho: thu hết ty piston vào trong, lau khô, bôi một lớp dầu mỏng lên phần ty, và cất nơi khô ráo ở tư thế đứng.
Có cần thay dầu cho kích chai bơm tay không?+
Có nhưng ít khi phải làm, vì kích chai là hệ kín dung tích nhỏ, không hút dầu qua đường ống bên ngoài như bơm rời. Dấu hiệu cần thay: dầu đục như sữa (nhiễm nước), có cặn đen (mạt kim loại), hoặc kích chạy yếu và chậm hẳn dù không rò. Với kích dùng bơm rời thì chu kỳ thay dầu tính theo bơm, không tính theo kích.
Ty piston bị gỉ nhẹ có mài đánh bóng lại được không?+
Không nên tự mài. Bề mặt ty là chi tiết làm việc trực tiếp với môi phớt — mài tay làm mất độ bóng và độ tròn, kết quả là phớt bị cào rách nhanh hơn nhiều so với việc để nguyên vết gỉ nhẹ. Xử lý đúng là lau sạch bằng giẻ mềm và dầu, không dùng giấy nhám hay bàn chải sắt; nếu gỉ đã rỗ thành hố thì đó là mốc thay ty hoặc thay kích, không phải mốc đánh bóng.
Kích bơm mãi mới lên, bơm nhẹ hẫng — bảo dưỡng gì trước?+
Kiểm tra mức dầu và khả năng có khí lọt trong hệ trước khi nghĩ tới phớt hay van. Cảm giác cần bơm nhẹ hẫng rồi bỗng nặng là dấu hiệu điển hình của khí bị nhốt, và xử lý bằng thao tác xả khí chứ không cần tháo máy. Nếu đã xả khí mà vẫn không lên áp thì mới chuyển sang chẩn đoán van và phớt.
Bài viết liên quan
Cần phụ tùng thay thế hoặc tư vấn thay kích mới?