Vì sao nhôm cần, còn đồng-đồng thường thì không bắt buộc
Nhôm tiếp xúc không khí sẽ hình thành ngay một lớp oxit nhôm mỏng trên bề mặt — lớp này hầu như không dẫn điện. Nếu chỉ chải sạch rồi để hở một lúc trước khi ép, lớp oxit mới đã kịp hình thành lại, nằm xen giữa hai bề mặt kim loại và làm tăng điện trở tiếp xúc của mối ép — đây chính là một phần nguyên nhân khiến mối ép phát nhiệt sau một thời gian vận hành. Đồng oxy hóa chậm hơn nhiều trong điều kiện thi công thông thường, nên với cos đồng-đồng bước này không bắt buộc như với nhôm.
Với cos lưỡng kim DTL (nối dây nhôm với thiết bị/dây đồng), phía nhôm là nơi cần chú ý nhất — trang đó đã nêu nguyên tắc “cần làm sạch kỹ lớp oxit nhôm trước khi ép”; bài này nói tiếp bước ngay sau đó: giữ cho bề mặt vừa làm sạch không kịp oxy hóa lại trước khi ép xong.
Các bước làm đúng thứ tự
- 1. Chải sạch lõi dây và lòng cos. Dùng bàn chải riêng cho nhôm — không dùng chung bàn chải đã chải thép hoặc inox, tránh lẫn tạp chất kim loại khác vào bề mặt nhôm.
- 2. Bôi ngay lớp mỏng mỡ chống oxy hóa lên cả hai bề mặt vừa chải, trước khi lồng dây vào cos — không để hở không khí lâu sau khi chải xong.
- 3. Ép đúng khuôn theo tiết diện dây. Xem cách chọn ở chọn khuôn ép cos và chọn kìm ép cos theo tiết diện.
- 4. Lau sạch mỡ dư trào ra sau khi ép xong, tránh để mỡ dính lan ra phần cách điện hoặc điểm đấu nối khác.
Dấu hiệu nhìn/sờ được — oxit đã hình thành lại
Lớp bột trắng-xám mịn xuất hiện trên bề mặt nhôm sau khi chải để lâu là dấu hiệu oxit đã tái hình thành. Gặp trường hợp này, chải lại và bôi mỡ ngay trước khi ép — không ép lên bề mặt đã có lớp bột này.
Câu hỏi thường gặp
Ép cos đồng-đồng có cần bôi mỡ chống oxy hóa không?+
Không bắt buộc như nhôm, vì đồng oxy hóa chậm hơn nhiều trong điều kiện thi công thông thường.
Chỉ chải sạch mà không bôi mỡ có được không?+
Tạm được nếu ép ngay lập tức sau khi chải, nhưng rủi ro cao khi thi công ngoài trời hoặc độ ẩm cao, vì nhôm tái tạo lớp oxit rất nhanh khi tiếp xúc lại không khí.
Mỡ chống oxy hóa có làm giảm khả năng dẫn điện của mối nối không?+
Loại chuyên dụng cho đầu nối điện được thiết kế để không cản trở tiếp xúc kim loại-kim loại sau khi ép — khác với mỡ bôi trơn cơ khí thông thường không dùng cho mục đích này.
Cos lưỡng kim DTL có cần bôi mỡ cả hai đầu không?+
Ưu tiên phía nhôm, vì đây là kim loại tái oxy hóa nhanh. Phía đồng bôi thêm không có hại nhưng không bắt buộc.
Mỡ chống oxy hóa mua ở đâu?+
Đây là vật tư phụ trợ ngoài phạm vi máy ép, khuôn ép và kìm mà cokhithuyluc.vn cung cấp — nên hỏi các đơn vị vật tư điện, phụ kiện thi công đường dây.
Bôi mỡ rồi mà mối ép vẫn phát nhiệt sau này thì do đâu?+
Có thể do sai cỡ khuôn hoặc ép non/quá lực chứ không phải do thiếu mỡ — hai nguyên nhân này độc lập với việc chống oxy hóa bề mặt trước khi ép.