Uốn ống bị bẹp, nhăn, nứt hoặc lệch góc: nguyên nhân

Bốn dạng lỗi này ít khi do máy thiếu lực. Thông số quyết định mà hay bị bỏ qua là dải độ dày thành ống của máy — ống mỏng hơn giới hạn dưới sẽ bẹp dù lực dư. Sau đó mới tới cỡ khuôn và hành trình piston so với góc cần uốn.

1. Ống bẹp ở bụng cong: kiểm dải độ dày thành ống trước

Máy uốn ống công bố hai giới hạn cho ống, không chỉ đường kính: khoảng đường kính uốn được và khoảng độ dày thành ống. Ống mỏng hơn giới hạn dưới của khoảng độ dày sẽ mất hình dạng ở bụng cong — thành ống không đủ cứng để giữ tiết diện tròn khi khuôn ép, nên bẹp lại. Đây là lỗi không sửa được bằng cách giảm lực hay uốn chậm hơn, vì nguyên nhân nằm ở cặp ống-khuôn chứ không ở lực. Kiểm bằng cách đối chiếu độ dày thành ống thực tế với dải công bố của đúng model đang dùng — bảng dưới có sẵn số liệu cho 5 máy trong danh mục.

2. Bảng tra 5 máy uốn ống: đường kính, độ dày, lực, hành trình

Đọc bảng theo cột "độ dày thành ống": cả bốn model HHW cỡ trung/lớn đều có giới hạn dưới 2,75mm — nghĩa là ống thành mỏng hơn mức đó không thuộc phạm vi của nhóm máy này, dù đường kính vẫn nằm trong dải kẹp được. Đó là lý do một ống Ø32mm thành 1,5mm nên uốn trên HHW-1A (dải 1,5-3,5mm) chứ không phải trên HHW-2F. Cách chọn theo đường kính ống thì xem chọn vam uốn ống theo đường kính, còn các yếu tố ảnh hưởng chi phí ở giá máy uốn ống thủy lực.

3. Nhăn gấp khúc phía trong đường cong — khuôn có đúng cỡ ống?

Nếp nhăn nằm ở phía trong đường cong (phía bị nén) và gần như luôn liên quan tới khuôn: khuôn quá cỡ so với ống làm ống lỏng trong lòng khuôn, phần thành bị nén dồn lại thành nếp thay vì biến dạng đều. Vì vậy bộ khuôn theo cỡ là phần không thể thiếu của máy — HHW-2F được ghi đi kèm 6 khuôn đai cỡ 1/2 đến 2 inch theo nhà phân phối. Nguyên tắc dùng đúng cỡ khuôn cho đúng cỡ vật liệu ở đây giống hệt nguyên tắc bên ép cos, nơi khuôn sai cỡ cho ra mối ép lệch — xem khuôn ép cos lắp không khớp máy: sai hệ khuôn. Kiểm thêm: ống đã tì đủ vào cả hai gối đỡ và đúng tâm khuôn trước khi tăng áp chưa.

4. Nứt phía ngoài đường cong và uốn không đạt góc

Phía ngoài đường cong là phía bị kéo giãn, nên nứt ở đó là dấu hiệu vùng vật liệu bị làm việc quá mức — hay xảy ra khi uốn thêm nhiều nhịp trên cùng một vị trí để "bù" góc còn thiếu. Nguyên nhân gốc thường là hành trình piston không đủ cho góc cần uốn: 150mm với HHW-1A so với 370mm của HHW-4D là khác biệt rất lớn về góc uốn đạt được trong một nhịp. Cách xử lý đúng là chọn model có hành trình phù hợp với góc uốn thường dùng, hoặc chia cung uốn thành nhiều vị trí cách nhau thay vì uốn lặp một điểm. Nếu máy dùng bơm rời mà lực uốn không lên được như công bố, khoanh vùng theo bơm thủy lực không lên áp, lên áp rồi tụt — hiện tượng "uốn yếu" nhiều khi thuộc phía bơm chứ không phải phía máy uốn.

5. Uốn ống hay uốn thép hình? Hai lớp máy khác nhau

Nếu công việc thật là uốn thép hộp, thép góc lặp lại nhiều thì nhóm HHW thủy lực không phải lựa chọn tối ưu: TLP HHW-40A dùng động cơ 3kW, 220/380V, trục chính 1400 vòng/phút, uốn ống tròn tới Ø40mm và uốn được thép hộp 40×40×1mm, thép góc L30×30mm, kèm khuôn Ø16/20/25/32/40 theo nhà phân phối. Chọn sai lớp máy cho vật liệu là nguyên nhân gốc của phần lớn lỗi biến dạng — không phải chuyện thao tác. Xem toàn bộ model trong nhóm uốn ống, dụng cụ điện để đối chiếu dải ống và khuôn kèm theo trước khi quyết định.

Bài viết liên quan

Câu hỏi thường gặp